Ilich's Educational Philosophy in the Perspective of Islamic Educational Philosophy: A Critical Study and its Relevance in Contemporary Era

Authors

  • Dwi Istanto Doctoral Study Program of Aqidah and Islamic Philosophy, Postgraduate Faculty, University of Darussalam Gontor,
  • Jarman Arroisi Doctoral Study Program of Aqidah and Islamic Philosophy, Postgraduate Faculty, University of Darussalam Gontor,

Keywords:

Education, Islamic, Ivan Ilich, Philosophy, Qualitative Research

Abstract

The research conducted by this researcher aims to conduct a critical review of Ivan Ilich's educational philosophy based on Islamic educational philosophy and its relevance in the contemporary era. This study is a study based on literature review or can be called a qualitative study. In this study, the data used is qualitative data. The findings are that there are several Ivan Ilich rules that do not conflict with Islamic educational philosophy, such as understanding learning as an activity of spreading knowledge and equal rights to learn without discrimination. However, there are also principles that are considered inconsistent, such as the goal of Islamic education which prioritizes noble morals, while Ivan Ilich's educational goals emphasize social justice. In conclusion, in the context of contemporary education, Ivan Ilich's educational philosophy can support active, creative, dynamic, and confident attitudes, but it needs to be balanced with education based on spirituality and faith.

References

Abduh, Muhammad. (1976). Risalah Tauhid, Translated by. Firdaus. A. N. Jakarta: Bulan Bintang.

Amir, F. (2022). Pendidikan Kritis Menurut Ivan Illich. Jurnal Ilmiah Wahana Pendidikan, 8(7), 414-423. https://doi.org/10.5281/zenodo.7563432

Al Walidah, I. (2017). Tabayyun di era generasi millenial. Jurnal Living Hadis, 2(2), 317-344. DOI: https://doi.org/10.14421/livinghadis.2017.1359

Aprilyanti, S., Asbari, M., Supriyanti, A., & Fadilah, I. A. (2023). Catatan Pendidikan Indonesia: Evaluasi, Solusi, & Ekspektasi. Journal of Information Systems and Management (JISMA), 3(2), 31–34. https://doi.org/10.4444/jisma.v3i2.940

Aristyasari, Y. F. (2013). Pemikiran Pendidikan Islam Syed Muhammad Naquib Al-Attas. Hermenia, 13(2), 255-269. https://digilib.uin-suka.ac.id/id/eprint/27377/

Aziz, A. A. (2009). Pembaharuan Teologi: Perspektif Modernisme Muhammad Abduh dan Neo-Modernisme Fazlur Rahman. Yogyakarta: Teras.

Baharudin, B. (2015). GAGASAN IVAN ILLICH TENTANG PENDIDIKAN Dalam Buku DESCHOOLING SOCIETY. Jurnal Terampil, 2(2), 118-151.

Daulay, M. (2014). Inovasi Pendidikan Islam Muhammad Abduh. Darul Ilmi: Jurnal Ilmu Kependidikan dan Keislaman, 1(02). https://jurnal.iain-padangsidimpuan.ac.id/index.php/DI/article/viewFile/238/219

Hakim, A. R., & Darojat, J. . (2023). Pendidikan Multikultural dalam Membentuk Karakter dan Identitas Nasional . Jurnal Ilmiah Profesi Pendidikan, 8(3), 1337–1346. https://doi.org/10.29303/jipp.v8i3.1470

Iik Jihan, Asbari, M., & Nurhafifah, S. (2023). Quo Vadis Pendidikan Indonesia: Kurikulum Berubah, Pendidikan Membaik?. Journal of Information Systems and Management (JISMA), 2(5), 17–22. https://doi.org/10.4444/jisma.v2i5.43

Illich, I.(1971). Deschooling society. New York: Marion Boyars https://globalintelhub.com/wp-content/uploads/2013/07/DeschoolingSociety.pdf

Illich, I. (2001). Alternative Persekolahan, in Paulo Freire,dkk, Menggugat Pendidikan Fundamentalis, Konservative, Liberal, Anarkis. Yogyakarta: Pustaka Pelajar.

Illich, I . (2008). Deschooling Society. [Translated.] A. Sonny Keraf. 3rd. Jakarta : Yayasan Obor Indonesia.

Imarah, M. (1993). al-Amal alKamilah li al-Syaikh Muhammad Abduh. Beirut: Dar al-Syuruq, 3.

Istanto, D. (2013). Pengembangan Perangkat Pembelajaran pada Materi Bangun Ruang untuk Siswa Kelas VIII dengan Pendekatan Penemuan Terbimbing.

Komaruzaman, K. (2017). Studi Pemikiran Muhammad Abduh Dan Pengaruhnya Terhadap Pendidikan Di Indonesia. Tarbawi: Jurnal Keilmuan Manajemen Pendidikan, 3(01), 90-101. https://doi.org/10.32678/tarbawi.v3i01.1781

Muthohar, S., Syukur, F., & Junaedi, M. (2020). Pemikiran Pendidikan Progresif Ivan Illich dalam Perspektif Filsafat Pendidikan Islam di Era Millenial. EL-TARBAWI, 13(1), 1-22. https://doi.org/10.20885/tarbawi.vol13.iss1.art1

Nasution, Harun. (2003). Pembaharu Dalam Islam: Sejarah, Pemikiran, dan Gerakan, Jakarta: Bulan Bintang

Nata, A. (2018). PENDIDIKAN ISLAM DI ERA MILENIAL. Conciencia, 18(1), 10-28. https://doi.org/https://doi.org/10.19109/conciencia.v18i1.2436

Rahardjo, Mudjia. (2022). Sketsa Fenomenologi, Hermeneutika, Teori Tindakan & Teori Kritis Dalam Penelitian Sosial. Solo: Wisdom Publishing

Siahaan, D., Iswati, S., & Zarkasyi, A. F. (2019). Social Enterprise: the Alternatives Financial Support for Educational Institusion. International Journal of Economics and Financial Issues, 9(3), 1-11. https://doi.org/10.32479/ijefi.7626

Siswadi, G. A. (2022). Pendidikan yang Membebaskan dalam Pandangan Ivan Illich: Suatu Kritik Terhadap Sistem Dehumanisasi dalam Pendidikan. Sang Acharya: Jurnal Profesi Guru. https://www.researchgate.net/profile/Gede-Agus-Siswadi/publication/368878283_PENDIDIKAN_YANG_MEMBEBASKAN_DALAM_PANDANGAN_IVAN_ILLICH_SUATU_KRITIK_TERHADAP_SISTEM_DEHUMANISASI_DALAM_PENDIDIKAN/links/63fecd970d98a97717c83c6c/PENDIDIKAN-YANG-MEMBEBASKAN-DALAM-PANDANGAN-IVAN-ILLICH-SUATU-KRITIK-TERHADAP-SISTEM-DEHUMANISASI-DALAM-PENDIDIKAN.pdf

Smith, L. G. and Smith, J. K., Lives in Education, New York: St. Martin's Press in Smith, M. K. (1997-2011) 'Ivan Illich: deschooling, conviviality and the possibilities for informal education and lifelong learning', the encyclopedia of informal education, http://www.infed.org/thinkers/et-illic.htm

Subkhan, A. (2021). Relevansi Kebijakan Merdeka Belajar Terhadap Konsep Pendidikan Tanpa Sekolah Ivan Illich. At-Tarbiyat: Jurnal Pendidikan Islam, 4(3). https://doi.org/10.37758/jat.v4i3.314

Sugiyono, M. (2011). Metode penelitian kuantitatif kualitatif, dan R&D. Bandung: Alfabeta.

Suwito, F. (2003). Sejarah Pemikiran Para Tokoh Pendidikan. Bandung: Penerbit Angkasa.

Tavakoli, Hossein. (2012). A Dictionary of Research Methodology and Statistics in Applied Linguistics. https://www.researchgate.net/publication/329686967_A_Dictionary_of_Research_Methodology_and_Statistics_in_Applied_Linguistics

Tight, Malcolm. (2019). Documentary Research in the Social Sciences. Lancaster: SAGE Publications Ltd DOI: https://doi.org/10.4135/9781529716559

Downloads

Published

2025-04-07

How to Cite

Istanto, D., & Arroisi, J. (2025). Ilich’s Educational Philosophy in the Perspective of Islamic Educational Philosophy: A Critical Study and its Relevance in Contemporary Era. Proceeding International Conference on Religion, Science and Education, 4, 443–454. Retrieved from https://sunankalijaga.org/prosiding/index.php/icrse/article/view/1378

Issue

Section

Articles